Vijf onmisbare trends voor storytelling in 2013

Verhalen vertellen doen we al sinds mensenheugenis, maar storytelling heeft de laatste jaren wel een ander karakter gekregen: interactief, visueel en met meer diepgang. De mogelijkheden om mensen te verleiden en te binden met verhalen zijn er intenser door geworden. Dat moet ook wel, want de informatiestroom is groter en vluchtiger dan ooit. Met beeld, beleving en betekenis is het gelukkig mogelijk jouw publiek met jouw boodschap te verbinden, want verhalen bieden het allemaal. Vandaar dat ik in deze blog vijf trends wil benoemen waar je als storyteller dit jaar niet omheen kunt en maak ik duidelijk hoe jij deze eigen kunt maken.

1. Plaatjes belangrijker dan praatjes

Het afgelopen jaar namen Pinterest, Instagram en andere vormen van ‘sociaal beeldgebruik’ een enorme vlucht. Samen met de populariteit van Facebook en YouTube is het zonneklaar dat mensen gek zijn op beelden en het verspreiden daarvan. Niet zo vreemd, want beelden dragen snel informatie over en laten zich gemakkelijk delen. Ze roepen bovendien snel emoties op. Niet voor niets krijgen plaatjes met kinderen en dieren op Facebook de meeste ‘likes’. Meer dan ooit vertellen we verhalen daarom niet meer alleen met woorden, maar vooral met beelden. Hoe beter en groter het beeld, hoe meer aandacht het krijgt.

Waarbij sluit het aan?

De eigentijdse cultuur van het delen en de beleveniseconomie. Er komen bovendien in rap tempo allerlei gereedschappen op de markt om die beelden naar eigen hand te zetten, zoals Picmonkey en Visualize.me.

Hoe gebruik jij het als verhalenverteller?

In 2013 is het niet meer het ‘plaatje bij het praatje’, maar het beeld als cruciale en vaak ook enige aandachtstrekker en boodschapdrager. De vraag is daarom: hoe kun jij sterke beelden gebruiken voor de boodschap die je wilt overbrengen? Een essentiële voorwaarde is dat het beeld direct aansluit bij je verhaal. Zo niet, dan heb je (te veel) woorden nodig om het weer recht te breien.

De populariteit van Instagram nam afgelopen jaar een enorme vlucht

2. Verhalen via alle kanalen

Een verhaal dat alleen in een krant of op een filmpje verschijnt? Ouderwets, nu er zoveel verschillende platforms zijn om je verhaal voor het voetlicht te brengen. Een verhaal kan beginnen op Facebook of een app, een viraal vervolg krijgen op YouTube, terwijl het eindresultaat te zien is op billboards. Of een filmverhaal gaat van de bioscoop verder via televisieseries, spelletjes, een pretpark en de verkoop van speelgoedbeesten. Het is juist de rijkdom van uiteenlopende verhalen via deze transmediale storytelling dat het volgen interessant maakt. Het daagt gebruikers uit om nieuwe versies te maken en het verhaal toe te eigenen.

Waar sluit het bij aan?

De cultuur van Do It Yourself, maar ook de zapcultuur en de globalisering. Dankzij de nieuwe technische mogelijkheden van smartphones en internet beschikken gebruikers over eindeloze mogelijkheden om verhalen te volgen en te verspreiden.

Hoe gebruik jij het als verhalenverteller?

Benut de kracht van diverse kanalen: een film heeft andere eigenschappen dan een tekst of een flashmob. Zet telkens een nieuwe stap en geef je publiek een kans om deel te nemen in (en onderdeel te worden van) het verhaal.

3. Slow storytelling

In de transmediale wereld volgen de verschillende boodschappen elkaar snel op. We springen van de ene indruk naar de andere waardoor onze aandacht versnippert. Dat vraagt om een tegenbeweging. En die is er, in de vorm van slow storytelling: aandacht voor de tijdloze verhalen, die mensen altijd en eeuwig weten te boeien.

Waar sluit het bij aan?

De trends tot personalisatie, het delen van emoties en alles wat ‘slow’ als voorvoegsel heeft. Een mooi voorbeeld daarvan is journalist (en tweevoudig winnaar van de Pulitzer Prize) Paul Salopek. Hij loopt de komende zeven jaar door 39 landen en doet daarvan verslag in National Geographic. Door zijn tempo te vertragen hoopt hij bij dorpsbewoners, kunstenaars en wetenschappers hun persoonlijke verhalen op te diepen. Aan de hand van deze verhalen wil hij uiteindelijk de grote verhalen van klimaatverandering en massaemigratie zichtbaar maken. Dit alles onder het motto: less information, more meaning. 

Hoe gebruik jij het als verhalenverteller?

Ga in je eigen directe omgeving op zoek naar verhalen die ertoe doen en bericht erover. Kijk hoe deze persoonlijke verhalen passen binnen wereldwijde ontwikkelingen en leg verbindingen.

De route van Paul Salopek tijdens zijn Out of Eden project

4. Personal storytelling

Mensen willen niet alleen een verhaal vertellen aan anderen, maar ook zelf een verhaal beleven in de vorm van een bijzondere ervaring. Hoe vreemder, beangstigender of specialer die ervaring is, hoe meer mensen hun identiteit kunnen laten zien. Daarom vinden mensen het bijvoorbeeld leuk om in een ander land bij bewoners over de vloer te komen, te gaan eten in een volledig verduisterd restaurant of een unieke kijk achter de schermen te krijgen bij een gevangenis.

Waar sluit het bij aan?

Het past binnen trends als gamification en de beleveniseconomie, maar sluit ook aan bij personal branding: met onze verhalen vertellen we wie we zijn. Een treffend voorbeeld is theatergezelschap De Appel dat zijn voorstellingen niet alleen opbouwt uit bestaande verhalen, maar die verhalen ook deelt met sympathisanten via diverse platforms. Als toeschouwer beleef je de wordingsgeschiedenis van het theaterstuk via diverse kanalen mee.

Hoe gebruik jij het als verhalenverteller?

Beschouw je lezer niet langer als een passieve gebruiker, maar als een deelnemer die zelf een rol speelt in het verhaal. Hij wil aanvullen, de plot een andere wending geven en bovenal het verhaal meebeleven. Geef ruimte aan andere deelnemers en vertel verhalen die nog niet af zijn.

 De lichtjesroute: een verhaal als belevenis. Foto: Sigrid van Iersel

5. Herstel van vertrouwen

Mensen zijn beter geïnformeerd dan ooit en zoeken voortdurend naar informatie. Ze bepalen zelf wel wat belangrijk is en wat niet. Lezers verwachten van bedrijven en organisaties geen verkooppraatjes, maar relevante informatie, openheid en betrouwbare oplossingen. Storytelling is daar onlosmakelijk mee verbonden. Een aantrekkelijk verhaal bouwt immers sterke relaties met je bezoekers, kiest altijd de menselijke invalshoek en laat bezoekers vaker terugkomen.

Waar sluit het bij aan?

De behoefte aan transparantie, versterkt door de vertrouwenscrisis in het gezag (zoals in de wetenschap, de rechterlijke macht, de politiek, etc.). Gekochte aandacht, bijvoorbeeld in de vorm van reclamecampagnes, heeft nauwelijks impact meer. Het buzzwoord van 2012 was dan ook contentmarketing: met het delen van achtergrondverhalen, tips en informatie proberen organisaties aandacht te krijgen en vertrouwen (terug) te winnen. Een voorbeeld? De gemeente Den Haag heeft bij infrastructuurprojecten enkele grote debâcles achter de rug, zoals verzakkingen, lekkages en forse financiële overschrijdingen bij de aanleg van de tramtunnel. Dit jaar start de gemeente opnieuw met een project dat kans biedt op soortgelijke risico’s: de aanleg van een ondergrondse parkeergarage in een veengebied bij de Noordwal/Veenkade en het herstel van een voormalige gracht. Om het vertrouwen van de omwonenden te winnen dat het dit keer wel goed gaat, investeert de gemeente in allerlei communicatie-activiteiten, zoals animaties en filmpjes. Daarbij wordt onder meer de geschiedenis van de Noordwal belicht, zodat het heden met het verleden verbonden wordt.

Hoe gebruik jij het als verhalenverteller?

Vertel je bezoeker iets bijzonders, iets grappigs, iets opmerkelijks of iets verrassends. Alleen op die manier krijg je aandacht en vertrouwen. Luister en geef antwoord, want het draait om dialogen. Betrek je lezers bij het verhaal en geef diepgang. 

Conclusie

Verhalen spelen op al deze manieren een cruciale rol bij de meest uiteenlopende vormen van hedendaagse communicatie. In een tijdperk waarin beleving, emoties en het delen van ervaringen meer accenten krijgen dan ooit kunnen we daar niet meer om heen.